Abay Gylym Fest Атырауда 25 қазанда өтетін ғылым, технология, инженерия, шөнермешлік және математика саласына арналған фестиваль. Бағдарлама мектеп оқушылары, педагогтар, отбасылар және балаларға арналған лекциялар, шеберханалар, робототехникалық жарыстар мен интерактивті тәжірибелерді біріктіреді. Ерекше қажеттілігі бар балалар үшін мұндай кеңістік білімді қолжетімді етеді.
Көмекші құралдар арқылы мүмкіндігі шектеулі балаларды оқыту дегеніміз — баланың көру, есту, қозғалысу, қарым-қатынас немесе сөйлеу қиындығын технологиямен қолдау. Мұндай құралдар мүмкіндікті алмастырмайды; баланың тәуелсіздігін, қатысуын және оқу үдерісіндегі белсенділігін кеңейтеді.
| Құралдың түрі | Негізгі мүмкіндігі | Оқуға қосымша әсері |
|---|---|---|
| Сөйлеу-баяндау құралы | Сөйлеу мүмкіндігі шектеулі немесе дауысы анық емес баланың қажеттілігін бетке түсіреді | Өз ойын және қалауын білдіру |
| Көзбен басқару интерфейсі | Бала қол, аяқ немесе бас арқылы экранды басқарады | Тәуелсіз әрекет жасау мүмкіндігі |
| Сенсорлық шарқатылғыш | Шуды, жарықты немесе тактильді әсерді азайтады | Қорқыныш пен артықша жүктемені азайту |
| Экранды оқу құралы | Мәтінді үлкейтеді, дыбыстайды немесе қаріпін оңайлатады | Көру қиындығымен оқуды жалғастыру |
| Басқаруға бейімділген робот | Қарапайым командаларды орындау арқылы заттармен әрекеттесуге көмектеседі | Қозғалыс, логика және командаларды зерттеу |
Көмекші құралдар деп баланың негізгі қажеттілігін қолдайтын құрылғыны, бағдарламаны немесе қадамдық әдісті атаймыз. Суретпен таңдау, жазуға арналған тақтай, алгоритмдік сөйлемдер немесе дауыс шығаратын құрылғы сөйлеу қиындығы бар балаларға көмектеседі. Олар ой мен қалауды жүйеге жеткізуге, сұраққа жауап беруге мүмкіндік береді.
Көзбен басқаратын интерфейс, үлкен түймелер, экран лупасы, тыңдау күшейткіші және сенсорлық шарқатылғыштар басқа қажеттіліктерді қолдайды. Жабдықтың қымбаттығы мен техникалық күрделігіне қарамай, баланың тапсырманы түсінуі, қозғалыс ауқымы мен қажетті тіректері ескеріледі. Бір бала үшін тиімді құрал екіншісіне сәйкес келмеуі мүмкін.
Құрал таңдаудан бұрын баланың қажеттілігі функционалдық бағалаумен анықталады. Психолог, логопед, дефектолог, отбасы және пәтен мұғалімі қатысуында қолжетімділігі шектеулі жағдайлар, қызықтырығы мен қарым-қатынас дағдарыстары тізіледі. Осы мәліметтер бойынша құралдың мақсаты айқындалады: мысалы, сөйлеу, жазу, экранды оқу немесе қозғалысуды қолдау.
Іріктеу кезеңі құралды мектепте де, үйде де сынақтан өткізуге мүмкіндік береді. Бала интерфейсті өз бетінше пайдалана ала ма, әрекеттер тез әрі дәл орындала ма, құрал оның назарын тарта ала ма — осының бәрі бағаланады. Құбылмалы жағдай, қауіпсіздік, жөндеме қолжетімділігі және құрылғының беріктігі де таңдауға әсер етеді.
Көмекші құрал күнделікті сабаққа кездейсоқ қосылмайтын, арнайы кестенің бөлігі болатын қолдану ретін қабылдау керек. Мұғалім мақсат қояды, қажетті түрткі әрекеттерді анықтайды және бір іске қадамдық тәртіп жасайды. Алгоритм қарапайым, түстер айқын, дыбыс пен мәтін бірдей маңызды болуы керек.
Оқу жоспарына суретпен жауап беру, дауысты жазу, экрандағы мәтінді тыңдау немесе тактильді карталармен жұмыс кіруі мүмкін. Бұл тәсілдер сызу, оқу және шығармашылық тапсырмаларына да қолданылады. Пән мұғалімі баланың жетістігін құралды пайдалану мүмкіндігімен ғана емес, оның ойын білдіруі мен өз бетінше әрекет етуімен бағалауы тиімді.
Көмекші технологияны ғылыми-шығармашылық жобамен байланыстыру баланың өзіндік бастамасын дамытады. Мысалы, басқаруға бейімділген роботпен бейнелеуге, дыбысқа немесе жарыққа реакция жасауға болады. Мұндай тапсырмаларды орындауға робот зерттеу жобасы мысалы болады.
Топтық жұмыста әр бала өзіне қолжетімді рөлді алады: біреу жобаның макетін жасайды, екіншісі бағдарламаны баптайды, үшіншісі нәтижені суретпен көрсетеді. Ғылымдың тәртібін шөнермешлікпен, көрнекіліктің логикамен байланыстыру қабілетті дамытады. Осы тәжірибе баланың жетістігін айқын және маңызды етеді.
Педагог пен отбасы қолжетімді құралды бірлесіп пайдалануы керек. Мұғалім интерфейсті, ал отбасы үйдегі қолдану жағдайларын білуі қажет. Сондай-ақ баланың құрметтеушілігін сақтау, қате жауаптарды түзетуді жібермеу және көмекші құралды қолданбауды мәжбүрлемеу маңызды. Кәсіптік даярлық пен үздіксіз тәлімгер бұл жауапкершілікті нығайтады.
Қажеттілігі бар баланың отбасы мен педагогы фестивальдің нақты бөліміне тіркелу арқылы қатысып, өздеріне ыңғайлы бағдарламаны таңдай алады. Лекция немесе шеберхана алдында құралдың интерфейсі мен баланың қажеттілігін хабарлау, күнделікті қолдану мүмкіндігін талқылау оң нәтиже береді.
25 қазандағы Abay Gylym Fest бағдарламасын қараңыз, өз балаңызға немесе оқушыңызға қажетті бөлімді таңдаңыз және қолжетімді ғылыми тәжірибеге қатысыңыз.